امامین انقلاب در امتداد مکتب اهلبیت(ع)؛ اندیشهای بر پایه توحید و عقل
حجتالاسلام سعید علیزاده، استاد حوزه و دانشگاه و عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز، در گفتوگویی تفصیلی با خبرنگار مهر به تشریح ابعاد مختلف منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی و نسبت آن با مکتب اهلبیت(ع) پرداخت و تأکید کرد: اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی در امتداد مستقیم مکتب امام خمینی(ره) و برخاسته از همان سرچشمه معرفتی است.
ریشههای فکری امامین انقلاب در مکتب اهلبیت(ع)
وی با بیان اینکه همه بزرگان دینی در طول تاریخ، تربیتیافته مکتب اهلبیت(ع) بودهاند، اظهار کرد: امام خمینی(ره)، رهبر شهید و سایر فقها و مراجع، در فکر، رفتار، منش و کنش، متأثر از سیره اهلبیت(ع) هستند و همین پیوست معرفتی، اساس شکلگیری منظومه فکری آنان را تشکیل میدهد.
علیزاده با اشاره به کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» گفت: در این اثر، سیره اهلبیت(ع) در طول ۲۵۰ سال بهمثابه یک حقیقت واحد ترسیم شده و در واقع میتوان گفت همه آنان یک حقیقت نورانی واحد را نمایندگی میکنند؛ بر همین اساس، امام راحل و رهبر شهید را نیز باید در امتداد یک حقیقت واحد تاریخی و دینی تحلیل کرد.
عقلانیت دینی و جایگاه علم در اندیشه انقلاب
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر عقلانیت بهعنوان یکی از ارکان مهم اندیشه دینی گفت: اسلام، دین تفکر و عقلانیت است و یکی از برجستهترین ویژگیهای منظومه فکری رهبر شهید، عقلانیت عمیق و نظاممند است.
وی افزود: آثار متعددی همچون «شرح اسم» نوشته هدایتالله بهبودی و همچنین کتابهای «منظومه فکری آیتالله خامنهای» و «منظومه فکری امام خمینی(ره)» تألیف حجتالاسلام خسروپناه، تلاش کردهاند این منظومه فکری را در قالب پژوهشی تبیین کنند، هرچند شناخت کامل این اندیشه نیازمند زمان و مطالعات گستردهتر است.
توحید؛ محور اصلی منظومه فکری امامین انقلاب
علیزاده با بیان اینکه جوهره فکری امامین انقلاب «توحیدمحوری» است، تصریح کرد: اگر بخواهیم رنگ و صبغه اندیشه رهبر شهید را توصیف کنیم، باید آن را رنگ توحید بدانیم؛ بهگونهای که در بینش، منش و کنش ایشان، توحید بهصورت کامل جاری است.
وی ادامه داد: اندیشه امامین انقلاب بر پایه آیه «هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ» شکل گرفته و در واقع آغاز و انجام این منظومه فکری، توحید است؛ از همین رو این تفکر از استحکام و شکستناپذیری برخوردار است.
تمایز اسلام ناب و اسلام آمریکایی
این استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مرزبندیهای فکری در جهان اسلام گفت: امام خمینی(ره) با تبیین مفهوم «اسلام ناب محمدی» در برابر «اسلام آمریکایی»، مرز روشنی میان دین اصیل و قرائتهای تحریفشده ترسیم کردند.
وی افزود: یکی از ارکان مهم در فهم منظومه فکری امامین انقلاب، «منطق فهم اسلام» است؛ به این معنا که باید مشخص شود دستگاه فکری ما بر چه مبنایی استوار است: اسلام ناب، یا مکاتب وارداتی همچون لیبرالیسم و سوسیالیسم.
علیزاده تأکید کرد: هرگونه التقاط فکری و ترکیب ناسازگار مکاتب بشری با اسلام، موجب انحراف در فهم دین خواهد شد؛ در حالی که اسلام ناب، بر عقل فطری و هدایت الهی استوار است.
وی در ادامه با اشاره به نسبت فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب، گفت: قائد امت، شاگرد و تربیتیافته مکتب امام خمینی(ره) بود و این ارتباط، صرفاً یک رابطه آموزشی نیست، بلکه یک پیوند عمیق معرفتی، اخلاقی و سیاسی است.
علیزاده افزود: رهبر شهید در دهه ۱۳۳۰ با اندیشه امام آشنا شدند و سپس بهصورت مستقیم در جلسات درس ایشان در قم حضور یافتند و از همانجا مسیر تربیت فکری و عملی ایشان در مکتب امام شکل گرفت.
جامعیت شخصیت امامین انقلاب
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر جامعنگری شخصیت امامین انقلاب گفت: آنان هم فیلسوف، هم فقیه، هم متکلم، هم سیاستمدار و هم مدیرانی جامعالابعاد بودند و در کنار آن، در عرصه خانواده و اجتماع نیز الگوهای کامل اخلاقی محسوب میشوند.
وی افزود: اخلاق در این مکتب، صرفاً یک امر فردی نیست، بلکه پیوندی عمیق با اجتماع دارد و در قالب منش، بینش و کنش انسان تجلی پیدا میکند.
سادهزیستی؛ شاخصترین سبک زندگی
علیزاده با اشاره به سبک زندگی امامین انقلاب گفت: سادهزیستی یکی از برجستهترین ویژگیهای آنان است؛ بهگونهای که این سادگی نهتنها در گفتار، بلکه در رفتار و زیست روزمره آنان کاملاً مشهود بوده است.
وی افزود: در زندگی رهبر شهید، نشانههای روشن از پرهیز از تجملگرایی و استفاده حداقلی از امکانات دنیوی دیده میشود؛ بهگونهای که این سبک زندگی حتی مورد اذعان برخی منتقدان نیز قرار گرفته است.
اخلاق سیاسی و پرهیز از انتقام شخصی
این استاد دانشگاه در ادامه به سیره اخلاقی امامین انقلاب در مواجهه با مخالفان اشاره کرد و گفت: یکی از ویژگیهای مهم این مکتب، پرهیز از انتقام شخصی و رعایت کرامت انسانی حتی در مواجهه با مخالفان جدی است.
وی با اشاره به نمونههایی از سیره رفتاری رهبر شهید افزود: در موارد متعدد، حتی با افرادی که در گذشته در تقابل سیاسی قرار داشتند، برخوردی کریمانه و انسانی صورت گرفته است.
پاسداری از «عهد الهی» در اندیشه ولایت
علیزاده در پایان تأکید کرد: در منطق فکری امامین انقلاب، جایگاه ولایت فقیه یک «عهد الهی» و امانت دینی است و صیانت از آن، فراتر از اشخاص و سلایق فردی قرار دارد.
وی خاطرنشان کرد: انتقادها و حتی واکنشهای اجتماعی در این چارچوب، نه معطوف به افراد، بلکه ناظر به حفظ این جایگاه الهی و استمرار مسیر انقلاب اسلامی است.