از بازتولید سرمایه اجتماعی تا تقویت انسجام در تشییع رهبر شهید

یادداشت مهمان: حجت الاسلام محمد باقر ربانی، مدیر گروه فقه اجتماعی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع): تشییع جنازه رهبر و مرجع تقلید امت اسلامی دارای کارکردهای فردی ، اجتماعی و سیاسی است. این پدیده بسیار مهم از نظر فردی دارای کارکردهایی از قبیل: بخشیده شدن و آمرزش گناهان انسان، یاد آوری مرگ، عدم تعلق به مادیات و دنیا ، تسلی خاطر بازماندگان، تقویت باورهای دینی و تجدید روحیه ایمانی است. چنان چه در روایتی آمده: «مَن شَیَّعَ جَنازَةَ وَلیٍّ مِن أولِیائِنا خَرَجَ مِن ذُنوبِهِ کَیَومٍ وَلَدَتهُ أُمُّهُ» .

«ای موسی بن سیّار! هرکس جنازه‌ی یکی از دوستانِ ما (اولیاءالله) را تشییع کند، [از بارِ سنگینِ گناهان رها می‌شود و] چنان از گناهان پاک می‌شود که گویی همان روز از مادر متولد شده است.»

اما از نظر اجتماعی و سیاسی حضور در مراسم تشییع جنازه رهبرشهید امت اسلامی دارای کارکردهای مهم اجتماعی است که به اختصار به آنها اشاره خواهد شد.

1- تقویت انسجام و همبستگی اجتماعی

تشییع جنازه عالم و رهبر جهان اسلام به عنوان یک «آیین جمعی»، اقشار مختلف مردم را با دیدگاه‌های متفاوت در یک هدف مشترک گرد هم می‌آورد و این حضور، پیوندهای اجتماعی را محکم کرده و حس «تعلق گروهی» را تقویت می‌کند.

2- بازتولید سرمایه اجتماعی، اعتماد اجتماعی و ارزش های فرهنگی

رهبر شهید به عنوان «مرجع سیاسی ، دینی و اخلاقی»، نماد اعتماد در جامعه است و تشییع باشکوه او، نمادی از تقدیر جامعه از «فضیلت»،«شجاعت»،«استکبار ستیزی»، «وطن دوستی» و«مقاومت» است و نشان می‌دهد که جامعه همچنان برای ارزش‌های معنوی و انسانی جایگاه والایی قائل است.

در این مراسم، ارزش‌های اخلاقی و معنوی که رهبر شهید مان مروج آن‌ها بوده، دوباره بازخوانی و تأکید می‌شوند. این امر باعث می‌شود نسل جدید با نمادها و هنجارهای اصیل فرهنگی و دینی جامعه ایران آشنا شوند و راه رهبر شهیدمان که همان عزت ایران اسلامی، مبارزه با استکبار جهانی و قوی شدن ایران اسلامی است، ادامه پیدا کند.

3- اعلام موضع اجتماعی و سیاسی

حضور پرشور مردم ایران و امت اسلامی در تشییع پیکر رهبرشهیدمان، واکنش و اعلام موضع غیرکلامی به تحولات جامعه است. این مراسم می‌تواند پیام‌رسانِ روحیه انتقام از عاملان و آمران و خون خواهی باشد. وجود پرچم های سرخ و دست نوشته های مردم عزادار و مقاوم ایران اسلامی، همه نمادی برانتقام و خون خواهی از رهبر شهیدمان است. لذا تشییع جنازه رهبر شهیدمان یک حرکت سیاسی است.

4- تقویت نظام اسلامی ایران و تجدید عهد با رهبر جدید انقلاب اسلامی

حضور پرشکوه مردم ایران در مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهیدمان، موجب تقویت ارکان نظام اسلامی ایران و نشان از مردم سالاری دینی و تجدید عهد با رهبر سوم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه ای است. لذا حضور اقشار مختلف مردم در این مراسم با شکوه جلوه ای از حمایت مردم ایران از نظام اسلامی و آرمانهای آن است.

5- حضور در مراسم تشییع رهبر شهید، یک تکلیف اجتماعی است.

تکالیف گاهی فردی و گاهی اجتماعی است. حضور در مراسم وداع و تشییع رهبر شهیدمان، یک تکلیف اجتماعی است که بر دوش افراد جامعه است.