۱۴ هزار جریمه برای خودروهای دودزا؛ پلیس به استقبال فصل آلودگی رفت

خبرگزاری مهر، گروه جامعه؛ با نزدیک شدن به روزهای سرد سال و افزایش نگرانی‌ها درباره تشدید آلودگی هوای تهران، بار دیگر نگاه‌ها به خودروهایی دوخته شده که سهمی در انتشار آلاینده‌های هوا دارند؛ خودروهایی که گاهی حتی داشتن برگه معاینه فنی نیز مانع برخورد پلیس با آنها نمی‌شود.

بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی پلیس راهور تهران بزرگ، از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون معاینه فنی ۲۹۴ دستگاه خودرو به دلیل آلایندگی ابطال شده و بیش از ۱۴ هزار و ۲۰۰ فقره جریمه برای خودروهای دودزا صادر شده است؛ آماری که نشان می‌دهد موضوع معاینه فنی و کنترل آلایندگی همچنان یکی از محورهای جدی اقدامات ترافیکی پایتخت است.

دودزایی؛ حتی با وجود برگه معاینه فنی

یکی از نکات مهمی که پلیس راهور بر آن تأکید دارد این است که داشتن برگه معاینه فنی به‌تنهایی مصونیت ایجاد نمی‌کند. اگر خودرویی پس از دریافت معاینه فنی دچار نقص شود و در معابر به‌عنوان خودروی دودزا شناسایی شود، امکان برخورد قانونی با آن وجود دارد.

سرهنگ علی‌اصغر شریفی، رئیس مرکز اطلاع‌رسانی پلیس راهور تهران بزرگ، نیز تأکید کرد که داشتن برگه معاینه فنی به‌تنهایی کافی نیست و در صورت دودزا بودن خودرو، پلیس با مالک آن برخورد خواهد کرد.

بر اساس توضیحات پلیس، خودروهای دارای نقص فنی مؤثر یا آلایندگی می‌توانند پس از شناسایی، برای رفع نقص به تعمیرگاه مراجعه کنند و پس از دریافت معاینه فنی جدید، مراحل قانونی ترخیص را طی کنند.

از ابتدای سال جاری همچنین بیش از ۴۲ هزار فقره اعمال قانون برای خودروهای دارای نقص در سیستم روشنایی و نقص فنی مؤثر ثبت شده است.

سه روز برخورد ضربتی با خودروهای دودزا

در شهریورماه نیز پلیس راهور تهران بزرگ طرحی ضربتی برای برخورد با خودروهای دودزا و فاقد معاینه فنی اجرا کرد. این طرح از ۱۴ تا ۱۶ شهریورماه در پایتخت به اجرا درآمد و هدف آن شناسایی خودروهایی بود که با وجود تردد در معابر، استانداردهای فنی و زیست‌محیطی لازم را رعایت نمی‌کنند.

پلیس، نقص فنی مؤثر را هرگونه ایراد یا تغییر در خودرو می‌داند که ایمنی راننده، سرنشینان یا عابران را کاهش دهد، احتمال وقوع تصادف را افزایش دهد یا خودرو را از استانداردهای کارخانه‌ای خارج کند.

خرابی یا تغییر غیراستاندارد چراغ‌ها، نامیزانی فرمان و چرخ‌ها، نقص سیستم ترمز، لاستیک‌های نامناسب یا فاقد آج کافی، نقص تجهیزات ایمنی، ایراد در سامانه‌های ABS و کیسه هوا، شکستگی مؤثر شیشه جلو و همچنین دودزا بودن خودرو و انتشار آلاینده‌ها از جمله مواردی هستند که می‌توانند در زمره نقص فنی مؤثر قرار گیرند.

جریمه‌ای که هر روز تکرار می‌شود

برای رانندگانی که معاینه فنی معتبر ندارند، موضوع تنها به یک جریمه مقطعی ختم نمی‌شود. جریمه نداشتن معاینه فنی معتبر در کلانشهرها و مراکز استان‌ها روزانه ۱۰۰ هزار تومان است. این رقم برای خودروی دودزا به ۲۰۰ هزار تومان می‌رسد و به صورت روزشمار محاسبه می‌شود.

به این ترتیب، بی‌توجهی به اعتبار معاینه فنی می‌تواند هزینه قابل توجهی برای مالک خودرو ایجاد کند؛ به‌خصوص اگر خودرو برای مدت طولانی بدون معاینه فنی معتبر در سطح شهر تردد داشته باشد.

معاینه فنی ۱۴۰۵ چقدر آب می‌خورد؟

تعرفه‌های جدید معاینه فنی از ۱۸ مردادماه ۱۴۰۵ در سامانه یکپارچه ملی معاینه فنی (سیمفا) اعمال شده است. بر اساس تعرفه اعلام‌شده، هزینه معاینه فنی خودروهای سبک تا وزن ۱۴۰۰ کیلوگرم برای معاینه عادی ۴۹۶ هزار و ۵۵۲ تومان و برای معاینه فنی برتر ۵۵۶ هزار و ۳ تومان است. برای خودروهای سبک با وزن بیش از ۱۴۰۰ کیلوگرم، هزینه معاینه فنی عادی ۵۵۶ هزار و ۳ تومان و معاینه فنی برتر ۵۸۶ هزار تومان تعیین شده است.

خودروهای گازسوز نیز علاوه بر هزینه اصلی، مشمول هزینه‌های مربوط به بازرسی قطعات گازسوز و مخازن CNG هستند. اگر خودرو در مراجعه نخست مردود شود، در صورت مراجعه مجدد ظرف ۱۵ روز، هزینه آزمون مجدد برای تا دو آزمون ۵۵ هزار و ۱۰۰ تومان و برای سه آزمون و بیشتر ۸۳ هزار و ۳۷۵ تومان اعلام شده است.

۵۶۰ هزار خودرو در صف معاینه فنی

افزایش مراجعه خودروها به مراکز معاینه فنی تهران باعث شده مدیریت این مراکز نیز برای ماه‌های منتهی به فصل سرد، برنامه‌هایی برای افزایش ظرفیت و ساعات فعالیت در نظر بگیرد. بر اساس آمار اعلام‌شده، از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا شهریورماه حدود ۵۶۰ هزار خودرو به مراکز معاینه فنی تهران مراجعه کرده‌اند که حدود ۹۰ درصد آنها در نخستین مراجعه موفق به دریافت گواهی معاینه فنی شده‌اند.

ظرفیت پذیرش مراکز معاینه فنی پایتخت نیز به حدود ۳.۵ میلیون خودروی پلاک تهران رسیده و ۱۱ خط سیار معاینه فنی خودرو و سه خط معاینه فنی موتورسیکلت نیز به مجموعه خدمات اضافه شده است.

همچنین ساعات فعالیت مراکز معاینه فنی تهران از ۱۵ شهریور تا ۱۵ مهرماه دو ساعت افزایش یافته است تا بخشی از افزایش تقاضا در آستانه فصل سرد سال پوشش داده شود.

معاینه فنی فقط برای جلوگیری از جریمه نیست و برای برخی رانندگان، مزیت اقتصادی نیز دارد. بر اساس مصوبه شورای اسلامی شهر تهران، خودروهای دارای معاینه فنی عادی از ۱۰ درصد تخفیف و خودروهای دارای معاینه فنی برتر از ۲۰ درصد تخفیف در عوارض سالیانه طرح ترافیک برخوردار می‌شوند.

این مشوق با هدف افزایش استقبال از معاینه فنی برتر در نظر گرفته شده است؛ معاینه‌ای که در آن کنترل آلایندگی خودرو با الزامات سختگیرانه‌تری انجام می‌شود.

چند نکته که هر راننده باید بداند

برای رانندگان، چند نکته در میان انبوه مقررات معاینه فنی اهمیت بیشتری دارد:

خودروهای بنزینی تا چهار سال پس از تولید و خودروهای دیزلی تا دو سال پس از تولید از معاینه فنی معاف هستند و پس از آن باید سالانه معاینه فنی دریافت کنند.

نداشتن معاینه فنی معتبر در کلانشهرها و مراکز استان‌ها مشمول جریمه روزانه است.

دودزا بودن خودرو حتی در صورت داشتن گواهی معاینه فنی معتبر نیز می‌تواند منجر به برخورد پلیس شود.

خودروهای دارای نقص فنی و آلایندگی باید پس از رفع نقص، مراحل قانونی لازم را طی کنند.

معاینه فنی برتر می‌تواند مشمول تخفیف بیشتری در عوارض سالیانه طرح ترافیک شود.

برای مراجعه به مراکز معاینه فنی، همراه داشتن مدارک مورد نیاز خودرو و مالک ضروری است.

نوبت‌دهی اینترنتی مراکز معاینه فنی تهران نیز از طریق سامانه مربوطه امکان‌پذیر است.

دودهایی که فقط از اگزوز بلند نمی‌شوند

آمار امسال نشان می‌دهد مقابله با خودروهای آلاینده در تهران صرفاً به صدور جریمه محدود نشده و همزمان ظرفیت مراکز معاینه فنی و سازوکارهای کنترل خودروها نیز در حال توسعه است. با این حال، مسئله خودروهای دودزا تنها یک موضوع ترافیکی نیست. خودروهای فرسوده، کیفیت سوخت، نگهداری نامناسب خودرو و وضعیت ناوگان حمل‌ونقل از جمله عواملی هستند که در بحث آلودگی هوای تهران مطرح می‌شوند.

در چنین شرایطی، معاینه فنی را می‌توان یکی از حلقه‌های زنجیره کنترل آلایندگی دانست؛ حلقه‌ای که از یک سو با جریمه و اعمال قانون همراه است و از سوی دیگر با افزایش ظرفیت مراکز و مشوق‌هایی مانند تخفیف معاینه فنی برتر دنبال می‌شود.

اما با نزدیک شدن به فصل سرد و افزایش احتمال پایداری آلاینده‌ها در هوای تهران، پرسش اصلی این است که آیا کنترل خودروهای دودزا و تشدید معاینه فنی می‌تواند به‌تنهایی از حجم آلودگی هوای پایتخت کم کند، یا حل این معضل به مجموعه‌ای گسترده‌تر از اقدامات در حوزه خودرو، سوخت و حمل‌ونقل نیاز دارد؟