آغاز مسیر علمی برای تقویت تنوع ژنتیکی

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از سازمان حفاظت محیط زیست، حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، در چهارمین جلسه کمیته ملی گوزن زرد ایرانی که در سالن جلسات این معاونت برگزار شد، با تأکید بر تداوم برنامه‌های حفاظت و بازمعرفی این گونه ارزشمند به زیستگاه های تاریخی گفت: با وجود تابید مطالعات بررسی مطلوبیت زیستگاهی برای این گونه که از طرف دانشگاه صنعتی اصفهان پیشنهاد شده، هیچ‌یک از برنامه‌های در حال اجرا در زمینه حفاظت و مدیریت گوزن زرد ایرانی متوقف نخواهد شد و اقدامات جاری با قوت ادامه پیدا می‌کند، چرا که مطالعات ارزیابی مطلوبیت زیستگاه در دو زیستگاه روشنکوه و دز و کرخه به طور جداگانه در حال انجام است و برنامه های ظرفیت سازی در جوامع محلی و تقویت برنامه های حفاظت و بازمعرفی گوزن زرد در این مناطق پیشتر آغاز شده و ادامه دارد.

ظهرابی با اشاره به روند مطالعات علمی در این حوزه افزود: مطالعات مطلوبیت زیستگاه برای شناسایی مناطق مناسب رهاسازی این گونه در سایر نقاط کشور امری ضروری است و نتایج این مطالعات در تصمیم‌گیری‌های آتی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

وی تاکید کرد در زمینه تخصیص منابع مالی نیز اولویت با برنامه‌ها و اقدامات در حال اجرا است، با این حال انجام مطالعات علمی برای تقویت برنامه‌های حفاظتی یک ضرورت غی قابل انگار به شمار می‌رود.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت بازگردانی گوزن زرد ایرانی به زیستگاه‌های تاریخی بیان کرد: در این مسیر مأموریت استان‌های خوزستان، فارس و یزد اهمیت ویژه‌ای دارد و لازم است با جدیت دنبال شود.

ظهرابی همچنین بر نقش جوامع محلی در موفقیت برنامه‌های حفاظتی تأکید کرد و گفت: ظرفیت‌سازی در جامعه محلی و مشارکت دادن مردم در برنامه‌های حفاظت از حیات‌وحش اهمیت زیادی دارد و باید اقداماتی دنبال شود که با همراهی و همکاری مردم محلی پیش برود.

وی درباره پیشنهاد ارائه‌شده از سوی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران در خصوص اجرای لقاح مصنوعی با استفاده از اسپرم فریز شده از گوزن زرد در ده سال قبل نیز گفت: تنوع ژنتیکی گوزن زرد ایرانی از ابتدا به دلیل استفاده از چند فرد به عنوان جمعیت پایه ‌و مولد، بالا نبوده است و انتظار نمی رود این اقدام تاثیر چندانی در افزایش تنوع ژنتیکی این گونه ایجاد کند اما در مجموع لازم است موضوع در قالب یک برنامه پژوهشی دنبال شود.

ظهرابی افزود: بر همین اساس پیشنهاد شد این موضوع در دو فاز اجرا شود؛ در فاز نخست طرح پژوهشی لقاح مصنوعی با استفاده از اسپرم فریز شده انجام شود و در صورت دستیابی به نتایج موفق، در فاز دوم پژوهش‌های تکمیلی درباره چگونگی ارتقای تنوع ژنتیکی جمعیت‌های در اسارت انجام گیرد.

وی در ادامه به موضوع مدیریت نرهای مازاد در سایت‌های نگهداری گوزن زرد ایرانی اشاره کرد و گفت: علاوه بر ایجاد محدوده های محصور مخصوص نرهای مازاد برای دستیابی به نسبت جنسی مناسب در این مراکز ، می توان در قالب یک برنامه آزمایشی، چند رأس از نرها با سن بالاتر را همزمان با نصب گردنبندهای ردیاب طراحی‌شده در داخل کشور در مناطق روشنکوه و توجردی و جنگل های دز وکرخه رهاسازی کرد.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: این اقدام علاوه بر فراهم کردن فرصت مطالعه و بررسی رفتار گونه در زیستگاه طبیعی، امکان ارزیابی بازخورد اجتماعی آن در جوامع محلی را نیز فراهم می‌کند و همچنین می تواند انگیزه همکاری در جامعه محلی را افزایش دهد.