پاسخ داور جشنواره فیلم کوتاه به انتقادها؛ ملاک انتخاب کیفیت بود نه سن!

رضا فهیمی عضو هیئت انتخاب و داوری چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران در گفتگو با خبرنگار مهر با ارزیابی کیفیت آثار حاضر در این رویداد، سطح فیلم‌های امسال را با توجه به شرایط دشوار تولید، مطلوب ارزیابی کرد و گفت: ما سال سختی را پشت سر گذاشتیم و فیلمسازانی که در چنین شرایطی به فیلمسازی ادامه می‌دهند، شایسته تبریک و تشویق هستند.

وی درباره رویکرد هیئت انتخاب افزود: در انتخاب آثار، به نام فیلمساز، تهیه‌کننده یا نهاد تولیدکننده توجه نکردیم و صرفاً خود فیلم‌ها را ارزیابی کردیم. اولویت ما انتخاب آثاری بود که با تعریف حرفه‌ای و جهانی فیلم کوتاه همخوانی بیشتری داشته باشند و در روایت، از کلیشه‌های رایج فاصله بگیرند.

این عضو هیئت انتخاب و داوری جشنواره در پاسخ به برخی انتقادها نسبت به سهم بالای فیلم‌های منتسب به تهران بیان کرد: برخی فیلم‌ها در شهرهایی مانند تبریز و ارومیه تولید شده‌اند، اما به دلیل وابستگی نهاد سرمایه گذار یا تهیه کننده آنها به تهران، نام تهران در اطلاعات تولید آنها ثبت شده است. بنابراین، درج نام تهران لزوماً به معنای تولید اثر در این شهر نیست. ضمن اینکه درصد بالایی از آثار امسال مربوط به شهرهای دیگر بودند.

فهیمی با تأکید بر اینکه انتخاب آثار نباید بر اساس سهمیه‌بندی جغرافیایی انجام شود، گفت: جشنواره‌ای با جایگاه بین‌المللی نمی‌تواند بر مبنای جمعیت شهرها برای فیلم‌ها سهمیه تعیین کند. تمرکز امکانات سینمایی در تهران مسئله‌ای جدی است، اما آسیب‌شناسی آن باید در حوزه سیاستگذاری فرهنگی و تولید انجام شود، نه اینکه هیئت انتخاب بر اساس شهر محل تولید تصمیم بگیرد.

وی درباره معیارهای داوری نیز توضیح داد: فیلمنامه، کارگردانی، جنبه‌های فنی، خلاقیت فیلمساز، لحن و ژانر اثر و تلاش برای ارائه روایتی متفاوت از جمله معیارهای ارزیابی بودند. از نظر من، به خروجی قابل‌دفاعی در بخش نامزدها و برگزیدگان در این دوره از جشنواره رسیدیم. البته استقبال مخاطبان و ارزیابی تخصصی داوران الزاماً یکسان نیست و هرکدام معیارهای خود را دارند.

این فیلمساز در واکنش به برخی انتقادها درباره میانگین سنی برگزیدگان تصریح کرد: برای من عجیب است که چرا سن برندگان به موضوع اعتراض تبدیل شده است. آیا باید در فراخوان تعیین کنیم که فقط فیلمسازان زیر چهل سال پذیرفته شوند یا داوران صرفا به افراد در یک بازه سنی مشخص جایزه بدهند؟! در جشنواره‌ای حرفه‌ای، ملاک باید کیفیت فیلم باشد، نه سن سازنده آن.

وی افزود: جشنواره امسال هم به فیلمسازی باتجربه مانند خانم اشرفی‌زاده جایزه داده و هم به پناه الوانی که فیلمسازی جوان است. این نشان می‌دهد که داوری بر اساس سن انجام نشده است. به نظرم مواجهه فیلمسازان جوان با آثار قوی‌تر می‌تواند آنها را به ارتقای سطح کارشان ترغیب کند و زمینه رشد بیشتری را فراهم آورد.

فهیمی همچنین در پاسخ به برخی انتقادها از برگزیده‌شدن فیلمسازان مرتبط با انجمن سینمای جوانان ایران گفت: این افراد صرفاً کارمند اداری نیستند، بلکه در بدنه سینمای کوتاه فعالیت دارند. اینکه کسی در یک نهاد سینمایی مشغول به کار باشد، نباید مانع حضور او در رقابت شود.

وی با تأکید بر ضرورت نقد تخصصی جشنواره عنوان کرد: قطعا کار هیچ هیئت انتخاب یا داوری بی‌نقص نیست و من هم به دنبال نقدهایی بودم که مستقیماً به تصمیم‌های ما بپردازند؛ برای مثال، منتقدی با استدلال سینمایی توضیح دهد که چرا معتقد است یک جایزه باید به فیلم دیگری تعلق می‌گرفت. چنین نقدی می‌تواند به ما کمک کند، اما بحث‌های حاشیه‌ای درباره سن، شهر یا محل اشتغال افراد، نباید جایگزین ارزیابی دقیق آثار شود.

عضو هیئت انتخاب و داوری چهل‌وسومین جشنواره فیلم کوتاه تهران در بخش دیگری از این گفتگو، استقبال گسترده مخاطبان را از اتفاقات مهم جشنواره امسال دانست و گفت: پردیس سینمایی ملت با وجود ظرفیت قابل‌توجه خود، در روزهای جشنواره با حجم زیادی از مخاطبان روبه‌رو شد. ساعت‌ها به این موضوع فکر کردم که این ازدحام از کجا می‌آید. به نظرم بخشی از آن به تنهایی فیلمسازان و هنرمندان، فشارهای روانی و کمبود فضاهایی برمی‌گردد که افراد بتوانند در آنها یکدیگر را ببینند و تجربه‌هایشان را به اشتراک بگذارند.

فهیمی افزود: هنرمندان به چنین فضاهایی نیاز دارند؛ به دیدن فیلم، گفتگو، ارتباط با همکاران و احساس تعلق به یک جامعه فرهنگی. این استقبال نشان می‌دهد که سینمای کوتاه ظرفیت جذب مخاطب را دارد و جشنواره می‌تواند فرصتی برای ارتباط و تجربه جمعی باشد. به نظرم باید این ظرفیت را جدی گرفت و درباره آن بیشتر صحبت کرد.

وی در پایان تأکید کرد: جشنواره فیلم کوتاه تهران متعلق به همه است، نه یک گروه خاص. نقد کردن ضروری است و هرکس با هر دیدگاه و سلیقه‌ای می‌تواند درباره آثار و تصمیم‌های جشنواره نظر بدهد اما در کنار نقدها باید ظرفیت‌های مثبت این رویداد را هم ببینیم و مراقب باشیم که در خانواده سینما، فرصت‌های مشترک خودمان را تضعیف نکنیم.